Newyddion

Diweddariad am y Trefniadau Arolygu Newydd 2017

O fis Medi 2017, bydd Estyn yn cyflwyno eu trefniadau arolygu newydd ar gyfer yr holl ysgolion, UCDau a darparwyr dysgu yn y gwaith ledled Cymru. Dyma grynodeb o’r prif newidiadau.

Yr egwyddorion a’r meddylfryd arolygu newydd
O’n hymgysylltiad â rhanddeiliaid a’r ymgynghoriad cyhoeddus, cawsom adborth cadarnhaol am yr hyn sy’n gweithio’n dda yn ein trefniadau arolygu cyfredol. Fe wnaethom ddefnyddio’r adborth hwn i wneud ychydig o newidiadau i’r hyn yr ydym yn ei arolygu, a sut. Bydd ein trefniadau arolygu yn parhau i ddechrau gyda hunanarfarniad darparwr, a bydd cynnydd a phrofiadau dysgwyr yn parhau i fod wrth wraidd yr hyn yr ydym yn ei arolygu. Rydym wedi cryfhau ein dulliau a’n meddylfryd arolygu, ac mae’r rhain wedi’u seilio ar yr egwyddorion canlynol:

  • Bydd arolygwyr yn ymdrin ag arolygu gyda meddylfryd cadarnhaol i sicrhau mai dyma’r profiad dysgu proffesiynol gorau posibl ar gyfer y staff ym mhob darparwr
  • Bydd arolygwyr yn defnyddio dull arolygu sy’n canolbwyntio ar y dysgwyr
  • Bydd arolygwyr bob amser yn canolbwyntio’n gryf ar ansawdd yr addysgu a’r dysgu
  • Bydd arolygwyr yn ceisio sicrhau arfer arloesol tra ystyriol
  • Bydd arolygwyr yn teilwra gweithgareddau’r arolygiad yn unol â’r amgylchiadau ym mhob darparwr trwy fod yn graff ac ymatebol a chan ddefnyddio ystod gynyddol yr offer a’r dulliau arolygu sydd ar gael
  • Dylai arolygwyr ystyried popeth yn y fframwaith arolygu newydd, ond dylent adrodd ar y cryfderau a’r gwendidau allweddol ar gyfer pob darparwr

Y Fframwaith Arolygu Cyffredin (FfAC)
Mae’r fframwaith arolygu cyffredin yn deneuach ac yn cynnwys pum Maes Arolygu (MA) ac 15 o ofynion adrodd erbyn hyn. Byddwn yn llunio barn ar bob un o’r pum maes arolygu ac un farn ar ansawdd yr addysgu.

MA1 – Safonau
1.1 Safonau a chynnydd yn gyffredinol
1.2 Safonau a chynnydd grwpiau penodol
1.3 Safonau a chynnydd mewn medrau

MA2 – Lles ac agweddau at ddysgu
2.1 Lles
2.2 Agweddau at ddysgu

MA3 – Addysgu a phrofiadau dysgu
3.1 Ansawdd yr addysgu
3.2 Ehangder, cydbwysedd a phriodoldeb y cwricwlwm
3.3 Darpariaeth ar gyfer medrau

MA4 – Gofal, cymorth ac arweiniad
4.1 Olrhain, monitro a darparu cymorth dysgu
4.2 Datblygiad personol, gan gynnwys datblygiad ysbrydol, moesol, cymdeithasol a diwylliannol
4.3 Diogelu

MA5 – Arweinyddiaeth a rheolaeth
5.1 Ansawdd ac effeithiolrwydd arweinwyr a rheolwyr
5.2 Prosesau hunanarfarnu a chynllunio gwelliant
5.3 Dysgu proffesiynol
5.4 Defnyddio adnoddau

Barnau
Byddwn yn llunio barnau gan ddefnyddio’r pedwar gair a disgrifiad canlynol am farnau:
Rhagorol – Perfformiad ac arferion cryf iawn, cynaledig
Da – Nodweddion cryf, er y gallai fod angen gwella mân agweddau
Digonol ac angen gwelliant – Mae cryfderau’n gorbwyso gwendidau, ond mae angen gwella agweddau pwysig
Anfoddhaol ac angen gwelliant ar frys – Mae gwendidau pwysig yn gorbwyso cryfderau

Yr amserlen arolygu newydd
Rydym wedi lleihau’r cyfnod rhybudd ar gyfer arolygiadau o 20 diwrnod gwaith i 15 diwrnod. Ni fyddwn yn arolygu yn ystod tair wythnos gyntaf tymor yr hydref, ac felly, ni fydd darparwyr yn cael hysbysiad am arolygiad cyn gwyliau’r haf. Bydd arolygiadau ysgolion ac UCDau fel arfer yn cael eu cynnal dros gyfnod o bedwar diwrnod.

Timau arolygu
Bydd timau arolygu’n cael eu harwain gan arolygydd cofnodol. Bydd timau’n cynnwys arolygydd cymheiriaid o hyd, ac ar gyfer arolygiadau ysgolion a gynhelir ac UCDau, arolygydd lleyg. Bydd darparwyr yn parhau i gael eu gwahodd i gael enwebai ar y tîm arolygu. Cryfhawyd rôl yr arolygydd lleyg. Byddant yn edrych ar y profiad ysgol i ddisgyblion, a’r cyfraniad a wna perthnasoedd a’r amgylchedd at eu diogelwch, eu hagweddau a’u lles. Rydym yn gwneud trefniadau i dargedu llywodraethwyr i ymgymryd â rôl yr arolygydd lleyg ac yn gobeithio y bydd mwy o lywodraethwyr yn hyfforddi i fod yn arolygwyr lleyg yn ystod y tair blynedd nesaf.

Gwaith cyn yr arolygiad
Byddwn yn parhau i holi darparwyr am eu hadroddiad hunanarfarnu presennol. Dyma fydd dechrau pob arolygiad. Ni fyddwn yn rhoi sylwebaeth cyn-arolygiad a thrywyddau ymholi i’r darparwr mwyach. Yn hytrach, bydd yr arolygydd cofnodol yn darparu rhestr o ‘Gwestiynau sy’n Codi’ yn seiliedig ar y wybodaeth a gafwyd cyn yr arolygiad. Byddwn yn rhannu’r rhain gyda’r darparwr ar fore cyntaf yr arolygiad.

Holiaduron
Yn ogystal â’r holiaduron cyn-arolygiad presennol ar gyfer disgyblion a rhieni, rydym wedi cyflwyno holiaduron ar gyfer llywodraethwyr, athrawon a staff eraill a gyflogir yn uniongyrchol gan y darparwr. Bydd yr ymatebion hyn yn rhoi gwybodaeth ychwanegol i’r tîm arolygu am y darparwr.
Byddwn yn parhau i gynnal cyfarfod gyda rhieni, ac mewn ysgolion, byddwn yn cyfarfod â chynrychiolwyr o’r corff llywodraethol.

Methodoleg
Yn ogystal â’r gweithgareddau arolygu presennol, rydym wedi cyflwyno dulliau newydd i helpu i ni gasglu tystiolaeth. Bydd hyn yn cynnwys:
Teithiau Dysgu – ymweliadau byr â nifer fach o ddosbarthiadau (3- 5) i gasglu tystiolaeth ar ffocws penodol
Cyfarfodydd â disgyblion gyda’u gwaith – byddwn yn trefnu cyfarfod ag amrywiaeth o ddisgyblion, a’u gwaith. Bydd hyn yn rhoi mewnwelediad cryf i ni ar agweddau sy’n ymwneud â safonau, cynnydd ac effaith marcio ac adborth athrawon
Cyfarfodydd ag athrawon unigol yn eu hystafelloedd dosbarth – byddwn yn trefnu cyfarfod â sampl o athrawon yn eu hystafelloedd dosbarth i gael gwybodaeth am agweddau, gan gynnwys cynllunio’r cwricwlwm, asesu, a datblygiad proffesiynol

Yr Adroddiad Arolygu
Bydd yr adroddiad arolygu yn cynnwys pum barn am feysydd arolygu yn unig; un ar gyfer pob maes arolygu. Bydd barn ar addysgu hefyd yn y testun ym maes arolygu 3 – Addysgu a phrofiadau dysgu. Byddwn yn parhau i wneud argymhellion. Bydd adroddiadau arolygu wedi’u personoli’n fwy i bob darparwr, ac adroddir ar lawer o agweddau trwy eithriad yn unig (os byddant yn arbennig o gryf neu wan). Ni fydd barn ar berfformiad presennol a rhagolygon gwella mwyach. Byddwn yn cynnwys paragraff cryno sy’n cofnodi nodweddion unigryw’r darparwr mewn iaith glir a hygyrch.

Gweithgarwch Dilynol mewn ysgolion a gynhelir
Byddwn yn parhau i gael trefniadau dilynol ar gyfer darparwyr gwannach. Ni fydd unrhyw fonitro gan yr awdurdod lleol yn digwydd mwyach. Rydym yn disodli ‘monitro gan Estyn’ ag ‘adolygu gan Estyn’.
Byddwn yn parhau i gael y ddau gategori statudol gweithgarwch dilynol – Gwelliant Sylweddol a Mesurau Arbennig. Bydd ffocws o’r newydd ar ein gwaith gweithgarwch dilynol. Byddwn yn ymweld â phob darparwr mewn categori statudol i drafod eu Cynlluniau Gweithredu Ôl-Arolygiad. Yn ychwanegol, bydd darparwyr yn y categori gweithgarwch dilynol yn cael cymorth mwy hyblyg i’w helpu i wneud newidiadau cadarnhaol yn gyflymach. Yn ystod ein monitro dilynol, byddwn yn llunio un farn yn unig; a oes angen gweithgarwch dilynol ai peidio ar y darparwr o hyd? Rydym wedi lleihau’r cyfnod rhybudd ar gyfer arolygiadau monitro dilynol o 20 diwrnod gwaith i 10 diwrnod.

Astudiaethau Achos Arfer Effeithiol
Byddwn yn parhau i rannu arfer ragorol trwy wahodd darparwyr i ysgrifennu astudiaethau arfer effeithiol pan fyddwn wedi gweld gwaith rhagorol sy’n werth ei rannu â darparwyr eraill. Byddwn yn ymestyn hyn i ofyn i ddarparwyr ddarparu astudiaeth achos ble mae arfer mewn maes penodol yn gryf, hyd yn oed os yw’r farn gyffredinol ar gyfer y maes arolygu hwnnw yn dda.

Ffocws Thematig
Yn ystod pob arolygiad, gallai arolygwyr gasglu tystiolaeth sy’n ymwneud â ffocws thematig. Gallai’r dystiolaeth a gesglir helpu i ddarparu darlun Cymru gyfan ar gyfer Adroddiad Blynyddol PAEM. Gallai’r gwaith helpu i lywio adroddiadau thematig Estyn a chyngor i Lywodraeth Cymru hefyd. Ni fydd Estyn yn darparu arfarniad ysgrifenedig na barn ar y ffocws thematig, ond bydd yn rhoi adborth llafar bras i’r enwebai ar unrhyw gryfderau neu feysydd i’w datblygu yn ystod cyfarfod tîm.

Dolenni cyswllt defnyddiol
I gael rhagor o wybodaeth, trowch at wefan Estyn

Mae manylion am y trefniadau arolygu newydd ar gael yma

Mae Estyn wedi creu animeiddiad byr sy’n cofnodi prif nodweddion y trefniadau newydd